ოქროს გალია

გასულ წელს შევიძინე შირინ ებადის, ირანელი იურისტისა და ადამიანთა უფლებების დამცველი ქალის  ნაწარმოები “ოქროს გალია”, მაგრამ რატომღაც დღემდე არ გადამიშლია, არადა სულ რაღაც რამოდენიმე საათი დამჭირდა მის წასაკითხად. ვფიქრობ ცოტა უსამართლობა იქნება ამ ნაწარმოებს მხატვრული ლიტერატურის რიგებში თუ ჩავწერთ, ეს უფრო ისტორიული ხასიათის  წიგნია, რომელიც ერთი ირანული ოჯახის ტრაგიკული ამბის ფონზე შლის ირანში დამდგარ პოლიტიკური ნიშნით განსაზღვრულ სისხლიან ყოფა–ცხოვრებას.

DSC01340.jpgმინდა აქვე აღვნიშნო რომ თავად შირინ ებადი უდიდესი სიყვარულით იხსენებს მამას, სიამაყით გვიყვება თუ როგორ თანასწორ უფლებიანად აღზარდა და განათლება მისცა ქალიშვილს იქ, სადაც ქალები დღესაც იჩაგრებიან და ისევე უუფლებონი არიან, როგორც მაშინ. სწორედ ქალთა და ბავშვთა უფლებებისათვის ბრძოლის გამო მიიღო მან მშვიდობის ნობელიანტის სტატუსი 2003 წელს.

ამბავს თავად ავტორი გვიყვება მისი მეგობარი ფარისა და სამი ძმის – აბასის, ჯავადისა და ალის უსამართლო ცხოვრებაზე, იმაზე თუ როგორ გახლიჩა, დაანაწევრა და დაშალა სისხლით ერთი, არაჩვეულებრივი,  ტოლერანტი მამის და კეთილი დიასახლისის აღზრდილი სამი ვაჟიშვილი ასევე გახლეჩილ ირანულ ისლამურ რესპუბლიკაში გამეფებულმა დამახინჯებულმა პოლიტიკურმა შეხედულებებმა. Continue reading

“ევროპული აღზრდა”

თანამედროვე ევროპელ მწერალთა რიგებში ღირსეული ადგილი უჭირავს რომენ გარს, არაჩვეულებრივ ნოველისტს, რომელიც საკმაოდ ბევრ საქმიანობას ითავსებდა აღნიშნულის გარდა. ნაწარმოებებს აქვეყნებდა ფსევდონიმებით – რომენ გარი და ემილ აჟარი , თუმცა მისი ნამდვილი  გვარი კაცევი იყო. მან ორჯერ მიიღო საფრანგეთის ლიტერატური გოკურის პრემია, თანაც პირდაპირ ფსევდონიმით, ისე რომ მისი პიროვნების დაზუსტება არავის მოფიქრებია.

გამორჩეული ნაწარმოებებია “ევროპული აღზრდა” “თეთრი ძაღლი”, “ცხოვრება წინაა”, “ამის იქეთ თქვენი ბილეთი აღარ გამოდგება”

პირველი რომანი რომელიც 1945 წელს გამოაქვეყნა იყო “ევროპული აღზრდა”, იმ წელს როცა მეორე მსოფლიო ომი დასრულებულად გამოცხადდა და ნაწარმოებიც სწორედ ამ კაცობრიობის ისტორიაში ერთ–ერთი საშინელი, სასტიკი და ხანგრძლივი დაპირისპირების შესახებ გვიყვება.

12585

პოლონეთში შეჭრილი გერმანელები დაუნდობლად აწიოკებენ მშვიდობიან მოსახლეობას, კლავენ, აწამებენ, ძარცვავენ, მათ ცხოვრებას ყოვლად გაუსაძლის ხდიან… თუმცა მაინც არ ნებდებიან ადამიანები, სიცოცხლეს არ თმობენ ასე ადვილად, ტყეებში სამალავებს აკეთებენ, მიწაში ცხოვრობენ, შიმშილს ებრძვიან, პარტიზანები ფარულად აწყობენ მცირე თავდასხმებს ყველა გერმანელზე ვინც კი უახლოვდებათ.

Continue reading

მეტისმეტად ხმაურიანი მარტოობა

“მეტისმეტად ხმაურიანი მარტოობა” – ჩეხი მწერლის ბოჰუმილ ჰრაბალის წიგნის სათაურია, არ ვიცნობდი ამ მწერალს და არაფერი მსმენოდა მასზე, თუმცა ამ სათაურის გაგონებაზე გავიფიქრე მეტი რომ არაფერი დაეწერა ესეც ეყოფოდა–თქო… 789თავის დროზე, ჯერ კიდევ ბავშვმა ნიკო ლორთქიფანიძის კრებული რომ ავიღე, იქ კი ნახევარ და ერთ გვერდიანი ნოველები დამხვდა, დიდად გავიკვირვე, თუმცა მალევე მივხვდი რომ სულერთია ჰიუგოს “საბრალონის” ან დიუმას “გრაფი მონტე კრისტოს” ანდა ტოლსტოის “ანა კარენინას”, კიდევ უფრო მეტიც “ომი და მშვიდობის” მსგავსად სქელტანიან წიგნს დაწერ თუ ერთ გვერდიან ნოველას, 10 გვერდიან მოთხრობას თუ 100 გვერდიან წიგნს, დიდი მნიშვნელობა არა აქვს, ესენი მხოლოდ ციფრებია, მთავარი ისაა თუ რას გაგრძნობინებს, რას შეგმატებს, რას შეცვლის შენს პიროვნებაში… შეიძლება მწერალმა 10 გვერდიან მოთხრობაშიც იმხელა შრომა ჩადოს რამდენიც 1000 გვერდიანს სჭირდება… შრომა დასაფასებელია, მაგრამ ეს შრომა რაღაც მნიშვნელოვანის მომცემი უნდა იყოს ვფიქრობ, მით უფრო ლიტერატურაში…

რა დამხვდა ამ წიგნში, გულის ამაფორიაქებელი სათაურის გარდა?!უბრალო სიტყვებითაც გაშიფრავ ერთი შეხედვით – მარტოსული კაცი ჰანტა… პრაღა…სარდაფი…წიგნების გამანადგურებელი წნეხი…მწერლები…გამონათქვამები…ვან გოგის რეპროდუქციები….თაგვები…ბოშა ქალი…რომანტიკოსი ბიძა…სიკვდილი…ერთფეროვნება… Continue reading

მელოდი

ძალიან ბევრი წიგნი იწერება და მრავალ ენაზე ითარგმნება შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანებზე, ბავშვებზე, მათ ხედვებსა და სამყაროზე. ზოგი ნაკლებ პოპულარულია, ზოგერთმა კი უკვე  დაიკავა კუთვნილი ადგილი მკითხველის გულსა და გონებაში.

IMG_20170617_233147_067ამ უკანასკნელთა კატეგორიას მიეკუთნება უამრავი ჯილდოს მქონე, ცნობილი ამერიკელი საბავშვო მწერალის,  შერონ მ. დრეიპერის “გონების მიღმა”.  წიგნი გვიამბობს 11 წლის შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე მელოდი ბრუკსის განსხვავებული ცხოვრების შესახებ. აღსანიშნავია რომ  თავად მწერალს ჰყავს ქალიშვილი რომელსაც ცერემბრალური დამბლა აქვს და მისთვის უცხო არაა მისივე შექმნილი გმირის ამბავი.

მელოდი თავად გვიყვება ყველაფერს იმაზე თუ როგორი რთულია ცხოვრება მაშინ როცა დამოუკიდებლად გადაადგილება და ჭამა არ შეუძლია ადამიანს, რა ძნელია არსებობა მაშინ როცა შიგნიდან უამრავი სიტყვა და ფრაზა გიდუღებს გულს და ერთსაც კი ვერ წარმთქვამ, შესაბამისად ურთიერთობებიც ძალიან მწირია მის ყოველღიურობაში. უსმენ მელოდის და თან ჩაფიქრებული ხარ და თან ხალისიანი, ის ყოველგვარი სიბრალულისა და ცრემლების გარეშე გესაუბრება, თავს არ გაცოდებს პირიქით უნდა რომ არ შეგებრალოს, უნდა თანასწორ პიროვნებად აღიქვა და  მისი ცოდნა და სიცოცხლის წყურვილი შეიცნო.

Continue reading

თეთრი ბლის მურაბა

თეთრი ბლის მურაბა დაგიგემოვნებიათ ერთხელ მაინც?! თეთრი ბლის მურაბას სხვა გემო დაყვება ჩემთვის, სიყვარულის, ტკბილი საუბრის და მოფერების… მის ხსენებაზე პატარა გოგო ვხდები, ფანჯარასთან დადგმული მაგიდის კუთხეში ვზივარ, წინ ბებ18485437_1458310204219324_6467137779709970798_nო ზის და 2 ჩაის ჭიქა დევს ლამბაქებით, ძველებური, სტაფილოსფერ კოპლებიანი, შავი ჩაით სავსე, ლამაზად დაჭრილი ლიმონით… იქვე ბლის მურაბაცაა, ლამაზ მოხატულ ქილაში… ქარვასავით ყვითელია, მზესავით მბრწყინავი , დეიდას ხელების სურნელით და ბებოსავით ტკბილი… არ ვიცი რაზე ვსაუბრობთ, მაგრამ თან მეფერება, თან ბლის “ქარვებს” მივირთმევთ…
სოფლის ორღობეებში ეკალა ხარობს ახლა, ლამაზი ყლორტები აქვს და სულ ვერ იფიქრებ ეკალა რომ ჰქვია… ბაბუაჩემს უყვარს, ისე გემრიელად მიირთმევს გეგონება მსოფლიო დელიკატესი იყოს… ვუყურებ და მის კამკამა ცისფერ თვალებს ვხედავ…
კარლსონის კატლეტები რა მოსატანია ბიძაჩემის ლამაზი ხელებით მომზადებულთან, ხარბად ვუყურებ 18121750_1336625839746900_3030245489410731094_oერთნაირი ზომის “და–ძმა” კატლეტები პირამიდებს როგორ ქმნიან დიდ თეფშზე, ისეთი სურნელი აქვს სამზარეულო, მეტიც, სახლიც რომ ვერ იტევს…
ხანდახან მინდა გავიხსენო მათი სახეები, საუბარები, ხმები და მოძრაობები, ვიხსენებ და თან ვერ ვიხსენებ თითქოს… დრო მიდის, მის მდინარებას ვერავინ შევაჩერებთ, მივყვებით და თან საგზლად მიგვაქვს ასეთი მოგონებები… ხშირად ვფიქრობ ამ განცდებზე და გული მიქრება შიშით ვაი თუ რამე ვერ გავიხსენო, რამე თუ ვერ ვიგრძნო, რამე თუ გამომრჩეს…
მინდა სულ ვაცოცხლო ეს ყველაფერი ჩემს არსებაში…
Continue reading

სიტყვები, როგორც ქვები და ტყვიები…

მიხეილ ჯავახიშვილის “ეშმაკის ქვა” წაგიკითხავთ? ადრე სკოლაში ისწავლებოდა, დღემდე მახსოვს ის გაკვეთილი, როცა პირველად წავიკითხეთ და გავიაზრეთ რომ არსებობს კრებითი სახელი – ხალხი, რომელიც უეცრად და გაუცნობიერებლად შეიძლება გადაიქცეს კრებით სახელ –ბრბოდ…ჩვენ გვაქვს არჩევანის უფლება და თავსაც ვინუგეშებთ რომ გონიერი ადამიანები თავიანთი უფლებებით ქმნის ხალხს, ხალხს რომელსაც ზეპირსიტიყვიერმა მემკვიდრეობამ ბრძენი უწოდა, ხომ გაგიგიათ “ხალხი ბრძენიაო”, არადა ისე შორსაა სიბრძნისგან საზოგადოება როცა ბრბოდ გადაიქცევა, როგორც ცა დედამიწისაგან….

აი ასე ვიღაც არჩევანის მქონე  სულიერს თავში მოუვა მეტად არაჯანსაღი აზრები ვიღაც ერთი პიროვნების მიმართ, მერე გასცემს ამ აზრებს და აიტაცებს უცებ ყველა… ვიზიარებთ, ვიყვირებთ, ვილაპარაკებთ, გავკიცხავთ და დავცინებთ ისე თითქოს ჩვენი ტოლი და სწორი კი არა წერტილისხელა უსულო და უფუნქციო ნამცეცი იყოს… Continue reading