ოქროს გალია

გასულ წელს შევიძინე შირინ ებადის, ირანელი იურისტისა და ადამიანთა უფლებების დამცველი ქალის  ნაწარმოები “ოქროს გალია”, მაგრამ რატომღაც დღემდე არ გადამიშლია, არადა სულ რაღაც რამოდენიმე საათი დამჭირდა მის წასაკითხად. ვფიქრობ ცოტა უსამართლობა იქნება ამ ნაწარმოებს მხატვრული ლიტერატურის რიგებში თუ ჩავწერთ, ეს უფრო ისტორიული ხასიათის  წიგნია, რომელიც ერთი ირანული ოჯახის ტრაგიკული ამბის ფონზე შლის ირანში დამდგარ პოლიტიკური ნიშნით განსაზღვრულ სისხლიან ყოფა–ცხოვრებას.

DSC01340.jpgმინდა აქვე აღვნიშნო რომ თავად შირინ ებადი უდიდესი სიყვარულით იხსენებს მამას, სიამაყით გვიყვება თუ როგორ თანასწორ უფლებიანად აღზარდა და განათლება მისცა ქალიშვილს იქ, სადაც ქალები დღესაც იჩაგრებიან და ისევე უუფლებონი არიან, როგორც მაშინ. სწორედ ქალთა და ბავშვთა უფლებებისათვის ბრძოლის გამო მიიღო მან მშვიდობის ნობელიანტის სტატუსი 2003 წელს.

ამბავს თავად ავტორი გვიყვება მისი მეგობარი ფარისა და სამი ძმის – აბასის, ჯავადისა და ალის უსამართლო ცხოვრებაზე, იმაზე თუ როგორ გახლიჩა, დაანაწევრა და დაშალა სისხლით ერთი, არაჩვეულებრივი,  ტოლერანტი მამის და კეთილი დიასახლისის აღზრდილი სამი ვაჟიშვილი ასევე გახლეჩილ ირანულ ისლამურ რესპუბლიკაში გამეფებულმა დამახინჯებულმა პოლიტიკურმა შეხედულებებმა. Continue reading

“ათასი მოელვარე მზე”

ხალიდ ჰოსეინი ავღანური წარმოშობის ამერიკელი მწერალია, ქაბულში დაბადებული და ამჟამად ამერიკაში მცხოვრები, უამრავ საქმიანობაში ჩართული ექიმი – მწერალი. სულ სამი ნაწარმოები აქვს დაწერილი “ფრანით მორბენალი”, “ათასი მოელვარე მზე” და “მთებმა მთებს უთხრეს”.

18987767_1377426765666807_108854600_oამ მცირედის წაკითხვის შემდეგაც კი ადვილი მისახვედრია თუ რას უნდა ველოდოთ მისი ნაწარმოებებისაგან. მწერალი კი სამწუხაროდ ჩვენს მოლოდინს  დიდი ტკივილით ამართლებს ყოველ ჯერზე…  ამ წიგნების ფურცლებზე ცოცხლდება ავღანური ცხოვრების წეს–ჩვეულებანი თავისი მანკიერი თვისებებით, ცვივა ბომბები და ცრემლები,  ბოლო ხმაზე ყვირიან მამაკაცები, იღუპებიან ბავშვები, კვნესიან ქალები, იმედებთან ერთად იფანტებიან ქვიშის ნაწილაკები…

“ათასი მოელვარე მზე” ასახავს ავღანელთა ცხოვრებას იმ პერიოდში როცა ქვეყანაში უკვე შეჭრილია საბჭოთა ჯარი, წიგნის შემდგომ ნაწილში კი უკვე მოჯაჰედების ტირანული მმართველობაა დამყარეული.

“ათასი მოელვარე მზის” ქვეშ ორი ტანჯვისაგან გაძლიერებული ქალი ცხოვრობს, მანამდე იბრძვიან სანამ თავისუფლების წუთებს არ შეიგრძნობს თუნდაც ერთ–ერთი მათგანი. განგება მოძალადე და უვიცი კაცის ცოლობას არგუნებს მარიამსაც და ლაილასაც. Continue reading

მე, შენამდე…

ახლა ერთი წიგნი დავხურე, ბოლო გვერდის წაკითხვის დროს პატარა ბავშვივით ღაპაღუპით მცვიოდა ცრემლები…წიგნი  ჯოჯო მოიესის ნაწარმოებია –  “მე შენამდე…” ამბავი 26 წლის ლუიზა კლარისა და მდიდარი, განათლებული, მრავალფეროვანი ცხოვრების მოყვარული უილ ტრეინორის ურთიერთობის შესახებაა… უფრო სწორად იმის შესახებ თუ როგორ დაკარგა ნამდვილი ცხოვრება ამ სიცოცხლის მოყვარულმა კაცმა და თუ როგორ იქცა ერთი ავარიის შედეგად კვადრიპლეგიის მქონე, მხოლოდ სუნთქვა შერჩენილ არსებად… ლუ მისი მომვლელი ხდება, ენატიკტიკა, ბავშვური, ჭრელა–ჭრულა ფერებისა და ბზიკების მოყვარული გოგონა ნელ–ნელა იცვლება, მიზანი უჩნდება და ხვდება რომ ბევრად უფრო მნიშვნელოვანი რამეებია სადარდებელი ცხოვრებაში, ვიდრე მისი შეყვარებულის აკვიატებული ფიქრები ჯანმრთელი ცხოვრების წესის შედეგად ცხიმგამომშრალი და უდრეკი კუნთების დაყენების შესახებ…

რამდენნაირი დაავადება არსებობს ამ ქვეყნად, სადღაც დავწერე რომ ალცჰაიმერის მეშინია, ეს ისეთი დაავადებაა,  ორგანიზმი რომ მწყობრში გაქვს მეტ–ნაკლებად930493243_o და გონება იკარგება, საღი აზრი ქრება, მოგონებები იმსხვრევა, აი კვადრიპლეგია პირიქითაა რაღაცნაირად, ოთხივე კიდურის ფუნქციის სრული ან არასრული დაკარგვაა, მაგრამ ამავე დროს სრულიად საღ გონებაზე რჩები, აზრების ტყვეობაში ექცევი და მხოლოდ მოგონებებით ცხოვრობ… თურმე… ასე აღწერს ყოველ შემთხვევაში მოიესი ასეთი დაავადების მქონე პირთა შინაგან მდგომარეობას…

ჩვენ ადამიანები უბრალოდ არ გადავეყრებით ხოლმე ერთმანეთს ცხოვრების გზაზე, რაღაცას მაინც ვცვლით ერთმანეთში  და მერე ან ჩავუვლით ერთმანეთს ან არადა ერთად გავუყვებით… ყველაზე მძაფრად ბოლო ნაწილი განვიცადე,  თურმე როგორ იღებენ დაღლილი, ნატანჯი და ფარხმალდაყრილი ადამიანები  ევთანაზიას, ანუ უმტკივნეულო და მშვიდი სიკვდილის არჩევანს… 
Continue reading

სინდისი, როგორც დარაჯი…

რამოდენიმე წლის წინ ვწერდი თუ როგორ შემიყვარდა ატიკუს ფინჩი თავის საყვარელ ორ ბავშვთან ერთად, მისი სამართლიანი გული და შეხედულებები და ა.შ და ა.შ…  სულ ახლახანს დავხურე “ნუ მოკლავ ჯაფარაზე” ადრე დაწერილი მაგრამ სიუჟეტის მიხედვით ამ წიგნის გაგრძელება “მიდი, დააყენე დარაჯი”.  

13407702_1052537704822383_2059944549_n (1)მთელი იმედებით ველოდი  ერთი წიგნით საქვეყნოდ ცნობილი ქალის მოთხრობილ მეორე ამბავს.  ეს წიგნი არის ის რისი თქმაც ნამდვილად სურდა ჰარპერ ლის, ის რაც სარკეში გვახედებს და გვახვედრებს რომ არ არსებობს იდეალური სამყარო  უნაკლო ადამიანებით… მაგრამ ეს წიგნი არ იყო ის რისი წაკითხვაც მე მსურდა სამაგალითო და სათაყვანებელ ატიკუს ფინჩზე, რომელიც დაბერდა და ყველაზე კეთილ და ანც “ჭყიტაზე” რომელიც გაიზარდა და ახლა სულ სხვანაირი თანამედროვე დამოუკიდებელი ქალი ჯინ ლუიზია…  ჰო, ეს გმირები ისეთები აღარ არიან, მაგრამ მე მაინც არ შემიძლია მათი გადაყვარება, თუნდაც იმიტომ რომ თუ ისინი “ნუ მოკლავ ჯაფარაში” ზღაპრის გმირებს გვანან, აქ ნამდვილად რეალური პიროვნებები არიან თავიანთი ბნელი და ნათელი მხარეებით… ისინი გაიზარდნენ და მეც გავიზარდე, იმდენად მაინც რომ შევძლო და არასასურველ რეალობას თვალი გავუსწორო,  რაოდენ მტკივნეულიც არ უნდა იყოს ეს… Continue reading

ქალთა სახეები

ქალები ძალიან სენტიმენტალურები ვართ, ამაზე ალბათ ყველანი ვთანხმდებით, უბრალოდ ზოგნი ხშირად ავლენენ მსგავს ემოციებს და განცდებს, ზოგნი კი იშვიათად… თუმცა ყოველ ჩვენგანში ცხოვრობს  ორნაირი არსება: სუსტი და ძლიერი, გააჩნია მონეტას რომ ჰაერში ავისვრით რომელი მხარით დავარდება ჩვენს წინ…

ყოველთვის მიჩნდება განცდა როცა წიგნს ვკითხულობ,  ფილმს ვუყურებ, ან კიდევ მეტიც როცა ჩემს ირგვლივ მყოფ სხვა ქალებს ვუყურებ, რომელი ვიქნებოდი მე, მე რომ არ ვიყო?!

ჰოდა ამ ფიქრებმა გადამაწყვეტინა ისეთ ქალებზე დამეწერა რომელთა სახეებმაც ჩემში ძლიერი შთაბეჭდილება მოახდინა, ფილმებით დავიწყებ, წიგნებით და მწერლებით გავაგრძელებ, ბოლოს კი ჩემს გვერდით ახლა ან ადრე მცხოვრებ ქალებზე მოგიყვებით… ყოველ შემთხვევაში მე ასეთი ჩანაფიქრი მაქვს…

ჰოდა  დღეს ფილმებში განსახიერებული ქალთა სახეები იყოს, რომლებთან ერთად ვიცხოვრე და განვიცადე იმდენი წუთი, რამდენიც  ფილმები გაგრძელდა… მამაკაცებს ხშირად უკვირთ რატომ იწვევს ჩვენში ცრემლებსა და სხვა განცდებს ფილმები, იქ ხომ ყველაფერი მონაგონია?! მე კი ზუსტად ვიცი რომ კვამლი უცეცხლოდ არ ასებობს და თუ რომელიმე მწერალს, სცენარისტს, რეჟისორს მოუნდა შეექმნა ის სახე რომელიც შექმნა იმათ უკან აუცილებლად იმალება პროტოტიპები… მხოლოდ მათი კი არა ჩვენიც,  როცა ვუყურებთ ხომ გაგხსენებიათ რომელიმე გმირის გაცნობისას რომ მსგავსი ქალი შენს გვერდით ცხოვრობს, ან მონაყოლი გსმენია მსგავსზე…8-2

არც მიფიქრია ამაზე დამეწერა, სანამ ბოლოს ნანახმა ფილმმა არ ჩამაფიქრა, ქეით უინსლეტის განსახიერებულმა მკერავმა ქალბატონმა უზომოდ მომნუსხა, ძლიერი ფილმია, რთული სიუჟეტით, მსუბუქი გადაღებით, ლამაზი კოსტიუმებით და სავსე სიამაყით… Continue reading

ფოთლებსა და ადამიანებზე

ბოლო დღეებია იგრძნობა რომ გაზაფხულდა, დათბა და დილით სამსახურში ფეხით დავდივარ–ხოლმე, ძალინ ბევრი რამის განცდა და დანახვა შეიძლება დილით ქუჩაში, ყველას ფანჯრები ფართოდ გაუღიათ,  მზის შუქს ხარბად იჭერენ და ნესტიან ოთახებს ამზეურებენ, ზოგს თეთრეული გამოუფენია, ძველებურად დაჩითული სარჩულებით, ბებიაჩემს მახსენებს და მის ნაჭრებს, ვიღაცეები სარეცხს ფენენ, ერთ ქალს ზუსტად 10 პატარა და 2 დიდი პირცახოცი აქვს გაფენილი ლამაზად, ყველა იასამნისფერია და ერთნაირი…მაღაზიებიდან ახალი პურები გამოაქვთ პარკით, ზოგიერთს ფუნთუშებიც, ჩქარა მიდიან, ალბათ შვილებსა და შვილიშვილებს საუზმეზე გემრიელად მირთმევა რომ არ დაუგვიანდეთ… კატები სადარბაზოებიდან გამოიპარებიან და მზის გულზე ნებივრობენ,  ზოგიერთები კიდევ თავიანთ საყვარელ ძაღლებს ასეირნებენ, ჩემმა მეზობელმა იცოდა ასეთ ძაღლებზე თქმა ჩემზე ბედნიერად ცხოვრობენო, მაწანწალებს რომ გახედავდა კიდე გულს იმშვიდებდა,   ჩემზე უარესადაც ყოფილანო …  ყველას და ყველაფერს თავისი უწერია ამქვეყნად, თუ კარგად მახსოვს გამსახურდიას უწერია “ზოგ კაცზე იტყვიან გარდაიცვალაო, ზოგზე მოკვდაო, ზოგზეც კიდევ ჩაძაღლდაო”…

DSC_0167

დავდივარ  ქუჩებში, თუ ოდნავ მაღლა ავიხედავ  გამწვანებული ხეების ფოთოლთა შრიალს ვუსმენ და ვხედავ, თუ თავი დავხარე ნაცრისფერ ასფალტზე აქა–იქ ჩამოვარდნილ რამოდენიმე საწყალ ფოთოლს ვხედავ ხოლმე… ეს ფოთლები ახლა იმ ხის ტოტებზე უნდა კიაფობდნენ მაგრამ აღარ დაუდგათ გაზაფხული, ან თუ დაუდგათ ძალიან მოკლე… წამის მეასედში ჩნდება ასოციაციები, ეს ასფალტზე მისვენებული ფოთლები ადრეულად წასულ ადამიანებს მახსენებს…ასე არ ამბობენ?! Continue reading