ოქროს გალია

გასულ წელს შევიძინე შირინ ებადის, ირანელი იურისტისა და ადამიანთა უფლებების დამცველი ქალის  ნაწარმოები “ოქროს გალია”, მაგრამ რატომღაც დღემდე არ გადამიშლია, არადა სულ რაღაც რამოდენიმე საათი დამჭირდა მის წასაკითხად. ვფიქრობ ცოტა უსამართლობა იქნება ამ ნაწარმოებს მხატვრული ლიტერატურის რიგებში თუ ჩავწერთ, ეს უფრო ისტორიული ხასიათის  წიგნია, რომელიც ერთი ირანული ოჯახის ტრაგიკული ამბის ფონზე შლის ირანში დამდგარ პოლიტიკური ნიშნით განსაზღვრულ სისხლიან ყოფა–ცხოვრებას.

DSC01340.jpgმინდა აქვე აღვნიშნო რომ თავად შირინ ებადი უდიდესი სიყვარულით იხსენებს მამას, სიამაყით გვიყვება თუ როგორ თანასწორ უფლებიანად აღზარდა და განათლება მისცა ქალიშვილს იქ, სადაც ქალები დღესაც იჩაგრებიან და ისევე უუფლებონი არიან, როგორც მაშინ. სწორედ ქალთა და ბავშვთა უფლებებისათვის ბრძოლის გამო მიიღო მან მშვიდობის ნობელიანტის სტატუსი 2003 წელს.

ამბავს თავად ავტორი გვიყვება მისი მეგობარი ფარისა და სამი ძმის – აბასის, ჯავადისა და ალის უსამართლო ცხოვრებაზე, იმაზე თუ როგორ გახლიჩა, დაანაწევრა და დაშალა სისხლით ერთი, არაჩვეულებრივი,  ტოლერანტი მამის და კეთილი დიასახლისის აღზრდილი სამი ვაჟიშვილი ასევე გახლეჩილ ირანულ ისლამურ რესპუბლიკაში გამეფებულმა დამახინჯებულმა პოლიტიკურმა შეხედულებებმა. Continue reading

ავღანური ამბები

ხალიდ ჰოსეინის “ათას მოელვარე მზეზე” უკვე გაგიზიარეთ ჩემი შთაბეჭდილებები. მაგრამ მისი ორი ნაწარმოებიც წავიკითხე “ფრანით მორბენალი” და “მთებმა მთებს უთხრეს.”

www“ფრანით მორბენალი” მისი პირველი წიგნია, რომელიც 2003 წელს გამოსცა. წაკითხვისთანავე გავიფიქრე ამ წიგნზე ყველაზე მეტს დავწერთქო, მაგრამ არ შემიძლია… წარმოუდგენელია “ფრანით მორბენალზე” ფიქრი ცრემლების გარეშე, ამირის თავს გადახდენილი ამბავი, გულის მომკვლელი საიდუმლოებები, რომლებიც ორ თაობას უძილო ღამეებს და კიბოს უჩენს, ჰასანის დიადი ერთგულება, სიყვარული, ბავშვობის ყველაზე ლამაზი მოგონება – ფრანით მორბენალი ორი ბიჭი, თავგანწირვა, ძველი და ახალი ავღანეთი სავსე სიძულვილით, ძალადობით, ტირანიით… წინადადებების ამ მოკლე ჩამონათვალის მიღმა იმხელა ადამიანური ტკივილი იმალება, ბანალურზე ბანალური ვიქნები და უბრალოდ ცრემლიანი თვალებით გთხოვთ რომ წაიკითხოდ, აუცილებლად წაიკითხოდ!

“მთებმა მთებს უთხრეს” 2013 წელს დაწერა და მისი ბოლო ნაწარმოებია. ალბათ ჯერჯერობით. Continue reading

“ათასი მოელვარე მზე”

ხალიდ ჰოსეინი ავღანური წარმოშობის ამერიკელი მწერალია, ქაბულში დაბადებული და ამჟამად ამერიკაში მცხოვრები, უამრავ საქმიანობაში ჩართული ექიმი – მწერალი. სულ სამი ნაწარმოები აქვს დაწერილი “ფრანით მორბენალი”, “ათასი მოელვარე მზე” და “მთებმა მთებს უთხრეს”.

18987767_1377426765666807_108854600_oამ მცირედის წაკითხვის შემდეგაც კი ადვილი მისახვედრია თუ რას უნდა ველოდოთ მისი ნაწარმოებებისაგან. მწერალი კი სამწუხაროდ ჩვენს მოლოდინს  დიდი ტკივილით ამართლებს ყოველ ჯერზე…  ამ წიგნების ფურცლებზე ცოცხლდება ავღანური ცხოვრების წეს–ჩვეულებანი თავისი მანკიერი თვისებებით, ცვივა ბომბები და ცრემლები,  ბოლო ხმაზე ყვირიან მამაკაცები, იღუპებიან ბავშვები, კვნესიან ქალები, იმედებთან ერთად იფანტებიან ქვიშის ნაწილაკები…

“ათასი მოელვარე მზე” ასახავს ავღანელთა ცხოვრებას იმ პერიოდში როცა ქვეყანაში უკვე შეჭრილია საბჭოთა ჯარი, წიგნის შემდგომ ნაწილში კი უკვე მოჯაჰედების ტირანული მმართველობაა დამყარეული.

“ათასი მოელვარე მზის” ქვეშ ორი ტანჯვისაგან გაძლიერებული ქალი ცხოვრობს, მანამდე იბრძვიან სანამ თავისუფლების წუთებს არ შეიგრძნობს თუნდაც ერთ–ერთი მათგანი. განგება მოძალადე და უვიცი კაცის ცოლობას არგუნებს მარიამსაც და ლაილასაც. Continue reading

სიტყვები, როგორც ქვები და ტყვიები…

მიხეილ ჯავახიშვილის “ეშმაკის ქვა” წაგიკითხავთ? ადრე სკოლაში ისწავლებოდა, დღემდე მახსოვს ის გაკვეთილი, როცა პირველად წავიკითხეთ და გავიაზრეთ რომ არსებობს კრებითი სახელი – ხალხი, რომელიც უეცრად და გაუცნობიერებლად შეიძლება გადაიქცეს კრებით სახელ –ბრბოდ…ჩვენ გვაქვს არჩევანის უფლება და თავსაც ვინუგეშებთ რომ გონიერი ადამიანები თავიანთი უფლებებით ქმნის ხალხს, ხალხს რომელსაც ზეპირსიტიყვიერმა მემკვიდრეობამ ბრძენი უწოდა, ხომ გაგიგიათ “ხალხი ბრძენიაო”, არადა ისე შორსაა სიბრძნისგან საზოგადოება როცა ბრბოდ გადაიქცევა, როგორც ცა დედამიწისაგან….

აი ასე ვიღაც არჩევანის მქონე  სულიერს თავში მოუვა მეტად არაჯანსაღი აზრები ვიღაც ერთი პიროვნების მიმართ, მერე გასცემს ამ აზრებს და აიტაცებს უცებ ყველა… ვიზიარებთ, ვიყვირებთ, ვილაპარაკებთ, გავკიცხავთ და დავცინებთ ისე თითქოს ჩვენი ტოლი და სწორი კი არა წერტილისხელა უსულო და უფუნქციო ნამცეცი იყოს… Continue reading

სადაც გინდა იქ ილოცე…

ხულოში ვიყავი სამსახურიდან, ვიჯექით ერთი დაბაში პატივცემული და დაფასებული კაცის კაბინეტში რამოდენიმე ახალგაზრდა და საქმის კეთებასთან ერთად ვსაუბრობთ ათას წვრილმანზე, ხან რაზე ხან რაზე… მერე გამოირკვა რომ ერთ-ერთი ჩვენთაგანი მუსლიმანი იყო, მეორე ქრისტიანი, მესამეს ვერ გაერკვია ჯერ კიდევ მაგრამ არც ათეისტობის ეტყობოდა რამე… გავეხუმრე ამ ჩემს მეგობარს, ქრისტიანს რომ გაყვე ცოლად და ჯვრის დაწერა მოგთხოვოს რას იზამთქო?! არაო, მანამდე ვეტყვი და თუ დამთანხმდა მეტი კაი, თუ არადა კარგად იყოსო! მერე კიდევ მძლია ინტერესმა და ამ ბატონს პირდაპირ ვეკითხები თქვენ მუსლიმანი ხართ-მეთქი?! იცი რა შვილოო, მე ვერ ვიტყვი მაგასო, ოჯახობაზე კიდე ერთს მოგიყვებიო, ხანში შესული კაცი ცხოვრობს ჩემს სოფელში, ასე 70 წლისაა, დილაობით ცენტრში რომ მოდიან გზაში ჯერ ძველი მეჩეთია, ჩამოვა ეს კაცი ილოცებს, მერე ცოტას კიდევ ჩამოუყვებიან და ეკლესიააო, ახლა მისი ქალი გადმოვა მანქანიდან ის შევა და ილოცებს ამ ეკლესიაშიო, მშვენიერი ოჯახი აქვთ კი შეაბერდნენ ერთმანეთსო… მე როგორც ასეთი მუსლიმანი არ ვარ და ვერც ქრისტიანიბას დავიფიცებ მაგრამ ღმერთი როგორ არა მწამსო… რომ ამბობენ უფალო ოღონდ ეს გამაკეთებინე, ის მომალევინე და მერე მე ვიციო, ღმერთს რას ურიგდები რა პირობებს უყენებ ასე გწამსო?! უბრალოდ გწამდეს დაგეხმარება და გააკეთებო, აბა პირობებით რწმენა რაღა რწმენააო?! კიდე ბევრი რამე თქვა იმ ჭკვიანმა კაცმა….

ჰოდა ასეა რა, ყველას რაღაც სწამს და რადგან რწმენა დასაწყისშივე შეიცავს სიყვარულსა და პატივისცემას, ამიტომ სრულიად შესაძლებელია თუკი ოდნავ მაინც მოვინდომებთ სხვადასხვა მრწამსის, შეხედულების, იდეების თანაარსებობა ერთ სივრცეში, ერთ ოჯახში, ერთ ქვეყანაში…
როგორაა ერთ სიმღერაში?! “კაცი იყავ კაცური და სადაც გინდა იქ ილოცე!” ჰო და კიდევ ერთ ლექსშიც “მთავარია რაღაც გწამდეს პიჯვარს ეშმაც იწერს-ხოლმეო” გვწამდეს, გვიყვარდეს და ვეცადოთ ვიყოთ კეთილები… ამის თქმა მინდოდა მოკლედ, მაგრამ სულ მთლად მოკლედაც არ გამომივიდა …
არ იყო ცუდი დღე, მაშასადამე კარგი დღე ყოფილა…

14938256_1167901393286013_1621882527060618618_n

ელვარე და ლომფერი…

ფერიცვალება რომ ახლოვდება, მართლაც ფერი ეცვლება ყველაფერს… დილით ქუჩაში ქარი აფრიალებდა რამოდენიმე გაყვითლებულ ფოთოლს და წარმოვიდგინე მალე რამდენი ფოთოლი გაყვითლდება, საერთოდ ყველაფერი როგორ გაოქროსფერდება, გალაქტიონისა არ იყოს,  “ელვარე და ლომფერი” შემოდგომა დადგება,  არ მეგულება წელიწადის ამ ბარაქიანი დროის ამაზე უკეთესი დახასიათება…

rainy_day_wallpapers_2637932160

ჩემთვის, ყველაზე მძაფრი და სასიამოვნო იყო ყოველთვის იმის ყურება როგორ ეფერებიან მთელი წლის ნალოდინებ მოსავალს ადამიანები სოფლად… Continue reading